De zon
De zonnestraling geeft licht en warmte aan onze planeet. Maar niet alle zonnestraling bereikt de aarde want een deel wordt teruggekaatst in de atmosfeer. De atmosfeer is de luchtlaag rond de aarde. In de atmosfeer zweven deeltjes die het zonlicht weerkaatsen. De zonnestralen die niet worden teruggekaatst, verwarmen wel de aarde maar niet de lucht, daar gaan de meeste stralen dwars doorheen.
Doordat de zonnestralen de aarde en alle andere voorwerpen verwarmen, worden ze niet alleen zelf warm maar geven ze ook warmte af. De warmtestraling van de aarde kan wél de lucht opwarmen en wordt vastgehouden door de atmosfeer. Dit noemen we het natuurlijk broeikaseffect. Hieronder een filmpje met uitleg over het natuurlijk broeikaseffect.
Doordat de zonnestralen de aarde en alle andere voorwerpen verwarmen, worden ze niet alleen zelf warm maar geven ze ook warmte af. De warmtestraling van de aarde kan wél de lucht opwarmen en wordt vastgehouden door de atmosfeer. Dit noemen we het natuurlijk broeikaseffect. Hieronder een filmpje met uitleg over het natuurlijk broeikaseffect.
Temperatuurverschillen
Het is dicht bij de aarde het warmst. Hoe hoger de lucht, hoe verder van de aarde af, hoe kouder het is. Hoog in de bergen is de lucht dan ook koud, veel kouder dan op zeeniveau. Als je 1000 meter stijgt, is de temperatuur gemiddeld 6 graden lager. In de afbeelding links is de hoogste berg van Afrika te zien: de Kilimanjaro (5.895m). Aan de voet van de berg is het tropisch warm en bovenop de berg liggen ijskappen. Een goed voorbeeld van de daling van de temperatuur als we stijgen.
Maar hoe komt het dat de temperatuur daalt als we verder van de evenaar gaan? Dat heeft 2 oorzaken:
1. Op de evenaar hebben we een loodrechte zonnestraling. Dat betekent dat de zonnestralen een hoek van 90 graden maken met de aarde. De zon verwarmt zo een klein gebied. Ga je verder naar het noorden dan komt het zonlicht schuiner op het aardoppervlak. In de afbeelding hieronder zien we dat er bij A een loodrechte zonnestand is en dus in een gebied rond de evenaar. Bij C zien we een schuine zonnestand en zitten we in een gebied dat verder naar het noorden of ten zuiden van de evenaar ligt.
1. Op de evenaar hebben we een loodrechte zonnestraling. Dat betekent dat de zonnestralen een hoek van 90 graden maken met de aarde. De zon verwarmt zo een klein gebied. Ga je verder naar het noorden dan komt het zonlicht schuiner op het aardoppervlak. In de afbeelding hieronder zien we dat er bij A een loodrechte zonnestand is en dus in een gebied rond de evenaar. Bij C zien we een schuine zonnestand en zitten we in een gebied dat verder naar het noorden of ten zuiden van de evenaar ligt.
2. Een andere oorzaak is dat het zonlicht op de evenaar een kortere weg hoeft af te leggen door de dampkring (is hetzelfde als de atmosfeer). Dat kunnen we zien in de afbeelding hieronder. De zonnestralen komen in de dampkring stofdeeltjes tegen die het zonlicht gedeeltelijk weerkaatsen. Bij een langere weg door de dampkring komt het zonlicht meer stofdeeltjes tegen en dus meer weerkaatsing. Meer weerkaatsing van zonlicht betekent ook dat het kouder is.
De thermometer
De temperatuur meten we met een thermometer. In Nederland meten we de temperatuur met graden Celcius. Het vriespunt ligt bij 0 graden Celsius en het kookpunt bij 100 graden Celsius. In de Verenigde Staten gebruikt men Fahrenheit om de temperatuur te meten, waarbij het vriespunt op 32 graden Fahrenheit ligt en het kookpunt op 212 graden Fahrenheit.